رامین شمسایی، عضو شورای تبیین مواضع بسیج دانشجویی معتقد است در دوره ریاست علی لاریجانی بر مجلس تنش‌های سیاسی و دعواهای بین دولت و مجلس بالا گرفته است و در عین حال می‌گوید: با توجه به آرایش نمایندگان مجلس نهم، در مجلس آینده دیگر شاهد ریاست علی لاریجانی نخواهیم بود.

عضو شورای تبیین مواضع بسیج دانشجویی در گفتگو با خبرنگار «خبرنامه دانشجویان ایران» ضمن یادآوری حوادث فتنه88 در مورد عملکرد ریاست مجلس در در آن زمان گفت: در مورد عملکرد آقای لاریجانی در فتنه 88 خیلی صحبت شده است اما نکته غیر قابل انکار در این باره این است که مواضع آقای لاریجانی در فتنه مواضع صریح و شفافی نبوده است و به نظر ما هم مواضع ایشان دو پهلو بوده است.

وی افزود: در همان زمان آقای حداد عادل که رئیس کمیسیون فرهنگی مجلس بودند با اینکه جایگاه حقوق پایین تری داشتند خیلی بهتر و موثرتر از آقای لاریجانی موضع گیری می کردند. آقای لاریجانی با توجه به جایگاه خوبی که داشتند می توانستند بسیار موثرتر در گره گشایی از نظام در مقابل فتنه باشند. اما به نظر ما مواضع ایشان خیلی مواضع شفافی در زمینه فتنه نبود. البته موضع گیری هایی داشتند که می توانستند بسیار شفاف تر و دقیق تر بیان کنند.

وی با اشاره به بالاگرفتن دعواهای سیاسی بین دولت و مجلس در طول مدت مجلس هشتم، رفتار آقای لاریجانی را در این مسئله موثر دانست و افزود: یکی از نقدهای ما که در مورد عملکرد آقای لاریجانی مطرح است مسئله رابطه بین دولت و مجلس است. در دوره ریاست ایشان بر مجلس شاهد اوج گرفتن تنش ها بودیم. که تذکر چند باره حضرت آقا به نمایندگان را در پی داشت.  این تذکرات نشان می‌داد که مقام معظم رهبری از فضای موجود ناراضی هستند. البته تذکرات ایشان هم از جانب دولت و هم از جانب مجلس نادیده گرفته می‌شد.

شمسایی با اشاره به اینکه به نظر می رسد آقای لاریجانی با بعضی رفتار ها به این مسئله دامن می زدند؛ گفت: بعضی وقت ها بر سر مسئله کوچکی چنان تنش بغرنجی بین دولت و مجلس ایجاد می شد تا جایی که مجلس مجبور می شد وظایف اصلی خود را تعطیل کند و فعالیت در حوزه های اقتصادی و فرهنگی را زمین بگذارد و به مجادلات سیاسی بپردازد و وقت و ذهن و انرژی نمایندگان مجلس صرف جدال های بی حاصل سیاسی شود. نهایتا این مسئله به اینجا منجر می شود که مطالبات اصلی مردم مورد غفلت واقع می شود. مسئله ای که هرچه جلوتر آمدیم روز به روز بدتر هم شد. به نظر ما آقای لاریجانی می توانست طوری مجلس را مدیریت کند که کمتر شاهد این جنجال ها باشیم. قطعا یکی از دلایلی هم که حدود 200 نفر از نمایندگان مجلس هشتم در انتخابات مجلس نهم رای نیاوردند همین برآورده نشدن و عدم پیگیری مطالبات مردمی از سوی مجلس هشتم بود.

وی در ادامه با اشاره به شیوه برخورد آقای لاریجانی با منتقدین خود گفت: ملت ایران ملت بزرگ و آزاداندیشی هست. از طرفی منابع دینی و اسلامی ما هم همواره به افرادی که بناست ریاستی را بر عهده بگیرند تاکید می کند که سعه صدر و شکیبایی را در خود تقویت کنند. حضرت علی علیه السلام می فرمایند: آلة الرّیاسة سعة الصّدر. اما ما چنین رویه ای را در برخورد ایشان با منتقدین ندیدیم.

وی افزود: به نظر ما این نه با فضای آزاد اندیشی که مقام معظم رهبری به آن تاکید دارند همخوانی دارد و نه با آزاداندیشی و بزرگواری ملت تناسب دارد و نه نشانی از سعه صدر که از ابزار ریاست است در آن مشاهده می شود.

این عضو بسیج دانشجویی در مورد جایگاه ریاست مجلس افزود: ما معتقدیم که ریاست مجلس یعنی ریاست نمایندگانی که برآمده از این مردم و ملت هستند و کسی که بر این نمایندگان ریاست می کند باید با ویژگی های ملت ایران در او نمایان شود. ما فکر نمیکنم ملت ایران ملتی با سعه صدر پایین باشد.

شمسایی در ادامه در مورد نحوه مواجهه آقای لاریجانی با دانشجویان و تشکلهای دانشجویی افزود: اشاره ای که به برخورد بدون سعه صدر آقای لاریجانی کردم در مورد دانشجویان هم مصداق دارد. جنس انتقاد جنبش دانشجویی تند و تیز است.

وی با بیان اینکه ما نسبت به آقای احمدی نژاد انتقاد داریم و می گوییم که گوششان به مشورت دیگران بدهکار نیست با این حال ایشان چندین نشست پرسش و پاسخ با دانشجویان گذاشته اند، افزود: ولی ما شاهد این هستیم که آقای لاریجانی آنطوری که باید برای دانشجویان و دانشگاه ها و تشکل های دانشجویی وقت نگذاشتند و جا داشت که در کل با جامعه دانشگاهیان تعامل بهتری را داشته باشند.

وی در ادامه با اشاره به اتفاقات تلخ مجلس هشتم و مصوباتی که باعث دلخوری دلسوزان نظام شد گفت: شاید بعضی افراد بگویند که مصوبات مجلس با نظر اکثریت نمایندگان به تصویب می رسد و ریاست مجلس خیلی نقشی تعیین کننده ای در مصوبات مجلس ندارد. اتفاقا بر عکس به نظر ما اینکه وقت مجلس صرف طرح چه مسائلی بشود رئیس مجلس در آن نقش دارد.

شمسایی با اشاره به این نکته که چرا باید در مجلسی اصولگرا باید شاهد وقف 250 هزار میلیاردی دانشگاه آزاد از سرمایه های عمومی مردم باشیم، گفت: که اگر دانشجویان و همین تشکل های دانشجویی نبودند این اتفاق افتاده بود. چرا باید در مجلس شاهد تصویب دانشجویی پولی باشیم که در تضاد با عدالت است. در حالی که گفتمان اصلی ما عدالت است. هرکس که پول دارد وارد دانشگاه شود و هر کس که پول ندارد لازم نیست ادامه تحصیل دهد. آیا این عدالت است؟ کجای چنین مصوبه ای با عدالت همخوانی دارد؟ 

وی با بیان اینکه آقای لاریجانی می توانست جهت گیری های غلط مجلس را جبران کند گفت: شما عملکرد ایشان در ماجرای حقوق مادام العمر را ببینید. چنین بحثی اصلا چرا باید مطرح بشود؟ مگر ما میخواهیم عقبگرد داشته باشیم به دوران قاجار که برای شاهزاده ها حقوق مادام العمر در نظر گرفته می شد؟ بالاخره وقتی یک اتفاقی در مجلس می افتد رئیس مجلس با توجه به جایگاهش می تواند جلوی خیلی از این مسائل را بگیرد.

این عضو شورای تبیین مواضع بسیج دانشجویی در انتها تحلیل خود از فضای مجلس آینده و گزینه های مطرح برای ریاست مجلس نهم را اینگونه بیان کرد: الان در مجلس چهار طیف نماینده داریم. جبهه متحد اصولگرایان، جبهه پایداری، جبهه اصلاحات و جریان نزدیک یا همان جریان انحرافی. دو گزینه مطرح هم برای ریاست مجلس آقایان حدادعادل و لاریجانی هستند.

وی اذعان داشت: برآورد ما به عنوان دانشجو این است که جبهه پایداری از ریاست حداد عادل حمایت می کند. جریان انحرافی هم حدادعادل را به لاریجانی ترجیح می دهد. ازطرف دیگر جبهه اصلاحات حمایت خود را از  ریاست آقای لاریجانی اعلام کرده است. جبهه متحد اصولگرایان اما در درون خود دو طیف دارد. یکی طیف تحول خواه، ایثارگران و رهپویان و یک طیف جبهه پیروان امام و رهبری است.

شمسایی در پایان افزود: در نگاه کلی شاهد حمایت جبهه اصلاحات و طیف رهپویان جبهه متحد از ریاست لاریجانی بر مجلس هستیم. از سوی دیگر جبهه پایداری، بخش تحول خواه جبهه متحد و تا حدودی جریان انحرافی حامی ریاست حدادعادل بر مجلس هستند. برآورد ما این است که آقای حداد عادل رئیس مجلس آینده خواهد بود.

با توجه به نزدیکی انتخابات آمریکا،و تمایل شدید اوباما به روی کار آمدن مجدد در پست ریاست جمهوری،

این مهم مستلزم پاک نمودن خاطرات کثیف او در دوره ریاستش از اذهان می باشد و به احتمال شدید زمان مجدد رونمایی دستان پولادین با روکشی مخملی برای اوباما رسیده باشد تا به جلب نظر ملت بپردازد. ولی این سیاست دوگانه با توجه به تمام تفاسیر و اقدامات ضد حقوق بشر کارساز نخواهد شد و و سیاست تغییر در سری اول انتخابات که توسط اوباما گوش جهان را کر نموده بود از یاد ها نخواهد رفت.

و تحلیل مهم تر اینکه که می توان بر این قضیه نهاد این است که دشمن فعالیت خود را نسبت به کشوری مثل ایران متوقف نکرده و الان هم شدیدتر از قبل با هوشمندی تمام به مقابله با نظام برخواسته. شاید تعجب کنید ولی این مورد از مسایلیست که نگاه ریز بینانه و عمیقی را می طلبه که به اثبات برسه. جدیداً اکثر رسانه های بیگانه دم از ناتوانی آمریکا و اسراییل در تحریم هایشان علیه ایران می زنند و نشت استانبول هم حکایت از عدم تعارض و دشمنی آمریکا علیه ایران داشت . نکته ای که از این بابت باید متذکر شویم این است که دشمن، سیاست اختلاف درونی در ایران را پیش گرفته و از آنجا که به درستی درک نموده است که دشمنی چون آمریکا برای ایران باعث متحد شدن نیروهای داخلی و انسجام کامل آنها بر علیه آن می شود دست به اقدام نرمخویی زده تا فکر دشمنی آمریکا با ایران از اذهان ایرانی بیرون رود و در درون به جان هم بیافتند و بر سر مسایل سیاسی و جزیی انسجام خود را از بین ببرند. که با توجه به ظرفیتی که در نظام ما مشاهده می شود امکان کارساز بودن آن بسیار است که قوای سه گانه و نیروهای نظام و انقلاب باید هوشیارانه در این برهه عمل کنند و اختلافات جزیی و حزب گرایی های محض که منجر به دور شدن از اخلاق می شود را کنار بگذارند چرا که این عمل بازی در میدان دشمن است.

مقدمه:

در سال های گذشته و به ویژه از دوران شکل گیری جریان مدعی اصلاحات در ایران(خرداد 1376) برخی از مطبوعات داخلی به عنوان پایگاه دشمنان خارجی در راستای تهاجم فرهنگی و جنگ نرم دشمنان عمل کرده و بنیان های فکری ، باورهای دینی و آرمانهای انقلاب اسلامی و بسیاری از سیاست ها و دستاوردهای انقلاب اسلامی را مورد هجوم قرار دادند. اگر اهداف جنگ نرم دشمنان تغییر باورها ، افکار و رفتار ملت ایران و در نهایتا تغییر ساختار سیاسی کشور باشد، بررسی مطبوعات وابسته به جبهه دوم خرداد و جریان مدعی اصلاحات نشان می دهد که آنان تا چه حد در خدمت دشمنان انقلاب اسلامی قرار گرفته و برای تضعیف نظام جمهوری اسلامی تلاش کردند. در شرایط کنونی یکی از بهترین راههای شناخت دیدگاهها، مواضع و عملکرد احزاب و گروههای دوم خردادی مدعی اصلاحات، بررسی مواضع به یادگار نشسته این احزاب در مطبوعات است که در این مقاله در حد وسع و توان به آن پرداخته ایم.

با توجه به اهمیت و نقش مطبوعات در صحنه سیاسی، اجتماعی و فرهنگی کشورها و با توجه به پیشرفت های چشمگیری که در زمینه گسترش ارتباطات و وسایل خبری بوجود آمده است، این رسانه بیش از گذشته به عنوان یکی از اصلی ترین ابزارها، برای نقش دادن و شکل دهی افکار عمومی، عمل می کند. که بدین منظور مهمترین نقش مطبوعات[1] در موارد زیر اشاره می گردد:

الف- نقش مطبوعات در توسعه: پدیده مطبوعات اگرچه خود معلول پدیده توسعه می باشد ولی از جهتی به عنوان ابزار و علت توسعه عمل می کند. ایجاد ارتباط منطقی میان حاکمان و حکومت شوندگان به منظور درک نیازهای متقابل، روشن نمودن و نکیه بر علوم مختلف ، تحریک جامعه به گسترش علم و دانش و توسعه فنی و صنعتی و در نهایت نشر فضایل و ارزشهای انسانی در جامعه، از مهمترین نقش های مطبوعات در فرآیند رشد و توسعه می باشد.

 سید جمال الدین اسدآبادی معتقد است:« روزنامه ، خوانندگان خود را نشسته به سیر و سیاحت عالم دلشاد می کند. بالجمله جریده، انسان خواهان سعادت را، دوربینی است جهان نما، ذره بینی است حقیقت برا، راه بری، نیک فرجام است. دیده بانی است پیدا و مربی کامل برای عموم و عالمان راست سرمایه.»[2]

مطبوعات را باید یکی از مجراهای قدرتمند و دیرینه ارتباط جمعی دانست که همواره با بهره گیری از تکنولوژی و دانش روز، جایگاه ارزشمند خود را در فرآیند رشد و توسعه ملی حفظ کرده است. و مصداق بسیار مناسب و در برگیرنده ای برای هم زیستی، همگرایی سازنده و رشد افراد جامعه است، چرا که سیر تحولات تاریخی به عنوان عامل بنیادی در ارسال و گسترش پیام تحولات اجتماعی، سیاسی ، اقتصادی و صنعتی، همواره مشوقی قدرتمند در ابداع ابزار و ایجاد فنون بهتر و پیشرفته بوده است.

به گونه ای که اگر نقش«ماشین بخار» را در تحولات اقتصادی اروپا و جهان، تعیین کننده و اساسی بدانیم، «مطبوعات» را نیز باید در جهت گسترش و ارتقای پیام این تحول و ایجاد یک فرهنگ سیاسی تولیدی جدید، زمینه ساز راه رشد و توسعه کشورهای غربی به شمار آوریم.[3]

ب- نقش مطبوعات در تحولات سیاسی-اجتماعی: از میان وسایل ارتباط جمعی که وظیفه نشر اخبار، افکار و فرهنگ را بر عهده دارند، مطبوعات از جایگاه ویژه ای برخوردار بوده و نقش مهمی در تشکیل و هدایت عقاید و افکار عمومی، در اشاعه معلومات و فرهنگ و گذراندن اوقات فراغت، تبلیغ کالا و خدمات و واردار ساختن مردم به مشارکت در امور سیاسی اجتماعی پیدا کرده است. امروز نشریات، همانند رادیو و تلویزیون ، به جزئی از لزوم ضروری زندگی اجتماعی تبدیل شده است.

تاثیر مطبوعات و فرهنگ یک تاثیر دوجانبه است. همانطور که مطبوعات موجب تقویت و بیداری می گردند، توسعه این رسانه نیز خود نتیجه بلوغ فکر بشر است. اگر چه برخی مطبوعات ، ممکن است انحراف فکری بشری را به دنبال داشته باشند، ولی در مجموع می توانند راه بهتر زندگی کردن بشر را به او آموخته و او را برای دگرگونی اصولی آماده سازند.

از آنجا که دانش و اطلاعات به عنوان مهمترین سلاح و ابزار قدرت در آمده است، مطبوعات به توزیع قدرت نیز مبادرات می کنند و به همین خاطر ، حکومت های استبدادی و دیکتاتوری از بیداری و آگاهی توده های مردم در هراس بوده و بیشترین کوشش خود را در تقابل و تهدید و تحریف مطبوعات نشان داده اند.

ج- مطبوعات به عنوان ارکان دموکراسی: اگر دموکراسی را به مفهوم عام از عمده ترین شاخص های جامعه  مدنی بدانیم، رسانه ها و به ویژه مطبوعات، ناگزیر در جایگاه یکی از ارکان جامعه مدنی قرار می گیرند و در فرهنگ سیاسی نوین، خود یکی از ارکان جامعه مدنی قرار می گیرند و در فرهنگ سیاسی نوین، خود یکی از ارکان دموکراسی به شمار می آیند. با این تغییر،وجود و فعالیت مطبوعات متکثر و متنوع در جامعه، بطوری که بتوانند افکار و سلیقه های گوناکون را نمایندگی کنند و از حریم و  و حقوق و آزادی های افراد و گروههای اجتماعی حراست و پاسداری نمایند، از سویی از جمله مهمترین نماد وجود و پویایی جامعه مدنی محسوب می شوند و به رشد، گسترش، تحکیم و تقویت آن یاری می رسانند. یکی از معیارهای جامعه مدنی،مطبوعات آزاد، زیاد و متنوع می باشد، مطبوعات ، صداهای گوناگون را که مبین خواسته ها، نیازها، علایق و دیدگاههای مختلف است، منعکس می کنند و شرایط بحث و گفتگو و مفاهمه و در نتیجه پرورش بردباری اجتماعی و مدارای اجتماعی را فراهم می آورند.

مهمتر از کمیت در مطبوعات ، کیفیت ، محتوا، اهداف، ویژگی عملکرد و میزان تاثیر بر مخاطبان آن است که در گسترش مشارکت مردم، نقش مهم و اساسی ایفا می کنند، چرا که اگر این رسانه ها مورد اعتماد و باور مردم در حوزه های عدالت خواهی بی طرفی و استقلال و درست اندیشی قرار گیرند، به پیشبرد جامعه مدنی کمک خواهد کرد.

نقد مطبوعات در دوران سازندگی و اصلاحات

در چند سال اخیر، فضای سیاسی و مطبوعاتی کشور دغدغه ها و نگرانی هایی را برای دلسوزان جامعه اسلامی و انقلابی ایران، پدید آورده بود. بیشتر این نگرانی ها، ناشی از تاثیر فرهنگ و سیاسی جریان هایی بود که در حوزه های فکری ، فرهنگی و مطبوعاتی کشور فعال بوده و اعتقادی به بنیان های نظری انقلاب اسلامی و نظام دینی، نداشتند.

اندیشه گرانی که در دوران سازندگی و توسعه اقتصادی ، به صورت تدریجی، مبانی لیبرالیسم را با هدف سکولاریزه کردن جامعه و سپس براندازی نظام اسلامی از تریبون های خاصی ترویج می کردند، به عنوان منبع اصلی کار مطبوعات مدعی اصلاح طلبی شدند.

بررسی کارکرد و مواضع سیاسی مطبوعات با گرایش اصلاح طلبی، نشان می دهد که نشریات  وابسته به دولت اصلاحات و اصلاح طلبان در قدرت ، نقش اول را در شبهه افکنی، حمله و تضعیف مبانی و اصول انقلاب اسلامی بازی می کردند. به عنوان نمونه ، ماهنامه آفتاب با مدیر مسوولی، عیسی سحرخیز، مدیر کل مطبوعات داخلی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در دوران عطاءالله مهاجرانی و همچنین نماینده مدیران مسوول مطبوعات در هیات نظارت بر مطبوعات در دوران اصلاحات، چهارسال اول(تیز77 تا اردیبهشت 81) با 66 مورد، جایگاه دوم شبهه پراکنی و در چهار سال دوم(اردیبهشت81 تا خرداد84) با 252 مورد، جایگاه اول را به خود اختصاص داد.
به طور کلی، آنچه از نقد و بررسی مواضع سیاسی برخی مطبوعات حاصل گردیده است، بهره گیری از مطبوعات به عنوان ابزار قدرت و سکوی پرش به سوی منافع شخصی و باندی ، القای تبلیغات مسموم و جهت دار و اجرای نظارت و برنامه های کانون های قدرت بیگانه ، توسط جریان های سیاسی در قدرت و با نفوذ جریان سوم و فرصت طلب ومعاند مبانی و اصول انقلاب اسلامی بود. در این دوره، مطبوعات با خروج از کارکرد اصلی خود، نقش احزاب  را بر عهده گرفتند و در یک فرآیند سیاسی هدایت شده، مقوله هایی جدید،فلسفه جدید و حقوق اساسی تولید کردند.

جریان اصلاح طلبی به عنوان بزرگترین تهدید در طول سه دهه از تاریخ انقلاب اسلامی بود که اگر چه مانع رشد و توسعه معنوی و مادی ایران اسلامی گردید، اما همچون تهدید بزرگ جنگ تحمیلی در دهه اول انقلاب اسلامی تبدیل به فرصت بزرگی شد که ضمن نمایان شدن چهره های نفاق جریان های و عناصر سیاسی و آزمون خواص در این دوران،ملت انقلابی با بصیرت بالای خود، نسبت به آینده نظام دینی امیدوارتر شده و قطار انقلاب اسلامی با کمیت و کیفیت بیشتری به حرکت روبه جلوی خود ادامه می دهد.

پی نوشت ها:

[1]: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، مجموعه مقالات،(تهران،وزارت،1371)ص123

[2]: مجله آیینه پژوهش، سید و مطبوعات(سال ششم، شماره4،مهرماه 1374)ص35

[3]: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، مجموعه مقالات پیشین، ص123

از دوستان محترم خواهشمندم قبل از مطاله یادداشت زیر حتما این مطلب را بخوانند:

صرفا صرفا جهت اطلاع: در نوشته زیر  مطلبی در رابطه با انجمن حجتیه آورده شده است که تنها به خاطر بیان عملکرد نظام در مقابل چنین جریانات منحرف می باشد وگرنه نویسنده قصد ایجاد تشابه بین جریان حال حاضر و انجمن حجتیه ندارد

 

چند وقتیست که مشاهده شده نسبت به جریانهای انحرافی بالاخص جریان حال حاضر ،قدری غفلت وجود دارد و موضع ها نسبت به این جریانهای کاذب و منحرف از موضع ابتدایی خود دور شده اند و صحنه را به نفع این گونه جریانها تغییر می دهند و در گفته ها و نوشته ها نوعی سفسطه حرفه ای وجود دارد که به نظر بنده سکوت در مقابل این گونه اظهار نظرها خود نوعی انحراف عظیم است که الحمدالله امروزه ملت بصیر ایران نسبت به این موارد آگاهند و نوشته های چون نوشته ذیل صرفا جهت اطلاع و یا یادآوری می باشد.

نکته ای که باید بیش از این مورد توجه قرار گیرد این است که نظام جمهوری اسلامی ایران با سه قوه خود به محوریت رهبر معظم انقلاب با قدرت و صلابت در جهان پیش می رود و علی رغم وجود تهدید در جهان از سوی مستکبرین، هیچ نیرویی باعث غفلت از اهداف و ارزشهای آن نمی شود. لذا هر گونه فشار از طرف نیروهای داخلی یا تعارض بین قوا خود باعث ایجاد یک فضای فشل آور می شود که بسیار ناپسند و نابجا می باشد. ولی این موارد نباید باعث فراموش جریانات منحرف در نظام شود که همین غفلت خود ظلم بزرگیست بر نظام و از طرفی ذهنیت ها و گرایشات افراد هم نباید خود باعث نسیان عملکرد پیشین انحرافیون شود که این مورد بیش از موارد دیگر در بین طرفداران احزاب یا دولت خاص بروز پیدا نموده است .

به یاد دارم در کلاسی که در مورد انحرافیون بحث شد ، استاد در جواب فرمود به خاطر اینکه کسی نسیت به این افرادی که شما آنها را انحرافی ملقب نموده اید، پیگیری خاصی ننموده یا آنها را به پای محاکمه نکشانده است ،آنها از این صفت مبرا می باشند که در جواب اینگونه افراد ساده لوح یا به نظربنده منفعت جوی کوته بین عرض می کنم که اگر دیده شده که تا الان پیگیری جدی عملی نشده (که در پشت پرده قطعا پیگیری های شدید رخ داده است) به خاطر این است که قطعا رهبر معظم انقلاب در این شرایط حساس بین المللی مصلحت را در مقابله شدید با این گونه موارد و مسایل فرعی نظام ندیده اند و با این حال هر از گاهی نسبت به وجود این انحراف تذکراتی توسط معظم له دیده می شود ولی با وجود این مصلحت، غفلت به هیچ وجه جایز نمی باشد.

بنده جهت تبیین عملکرد نظام در مقابل جریانات منحرف، به گذشته تاریخی انجمن انحرافی حجتیه می پردازم و اقدامی که حضرت امام (ره)با این حذب انجام داده است را به نحوی بیان نموده ام. 

انجمن حجتیه در سال 1336 توسط شیخ محمود ذاکرزاده تولائی معروف به حلبی تاسیس شد. حلبی از واعظان معروف آن زمان در شهر مشهد بود که به دنبال ماجرای دولت مصدق و پس از شکست در انتخابات مجلس از سیاست کناره گیری کرد و با مهاجرت به تهران انجمن را بنیان گذاشت. انجمن هدف اصلی خود را مقابله با بهائیت می دانست و اعضای خود را از ورود در سیاست منع می کرد. در تبصره دوم اساسنامه انجمن آمده بود: «انجمن به هیچ وجه در امور سیاسی مداخله نخواهد داشت و نیز مسوولیت هر نوع دخالتی را که در زمینه‏های سیاسی از طرف افراد منتسب به انجمن صورت گیرد، برعهده نخواهد داشت.»     [1] 

در آغاز امام نه تنها اجازه دادند اعضای انجمن از وجوهات برای پیشبرد فعالیت های خود بهره ببرند، بلکه آیت الله خزعلی را نیز به عنوان نماینده خود در انجمن معرفی کردند. برخی مراجع نیز در این برهه به حمایت و تقدیر از فعالیت های انجمن در مواجهه با خطر نشر بهائیت پرداختند.

با اوج گیری نهضت اما کم کم واقعیت چهره های انجمنی ها مشخص شد. حجتیه ای ها در مبارزات نیز نه تنها به بهانه مبارزه با بهائیت کمکی به انقلابیون نکردند بلکه با سخنرانی های متعدد، حرکت امام را محکوم نمودند. در این دوره در زمانی که سه وزیر کشور بهایی هستند و مسئولیت های متععدی در اختیار بهائیان است، شاه با استقبال کامل فعالیت انجمن را همراهی می‌کند و با تائیدات مکرر ادامه حرکت را تضمین می نماید. در اینجاست که همکاری صمیمانه تر با ساواک شروع می شود. در واقع شاه تعادلی میان حضور بهائیان و فعالیت های انجمن ایجاد می کند که همواره بهانه ای برای مبارزه در دست انجمنی ها باشد و متعاقب آن نوعی تفرقه در بدنه مذهبی جامعه ایجاد شود.

با پیروزی انقلاب حلبی حتی صریحا نسبت به امام موضع گرفت و به حرکت انقلابیون اعتراض کرد. او در مورد امام تصریح کرد: «یک خودکاری در دستش گرفته و یک اعلامیه‏ای نوشته، می‏خواهد آمریکا را شکست بدهد.» [2] انجمن اصل انقلاب قبل از ظهور را زیر سوال می برد و بیان می کرد که باید نشست تا امام زمان بیاید و کارها را انجام دهد. حلبی در سخنانی همراه با طعنه و حتی اهانت به امام(ره) می گوید: «یک چند صباحی است دارند تشجیع می‌کنند اما به بیراهه، ملتفت نکته باشید، اول شما یک افسر، یک پیشوا و رهبر معصوم، جنگی پیدا کنید یک رهبری که بتواند اداره اجتماع کند روی نقطه عصمت نه عدالت عدالت کافی نیست. پریشب گفتم اوّل او را پیدا کنید او را اقامه به کار کنید، مطرح داشته باشید، نقشه صحیح طبق نظر این رهبر معصوم داشته باش، آن‌وقت برو جانت را بده. آن‌وقت منهم واجب است منبر را رها کنم. منبر بازی است، هفت‌تیر به کمرم ببندم بروم جلو. آن رهبر جلو باشد رهبر معصوم جلو بیافتد، فهمیدی؟ بنده توی خانه‌ام بنشینم، پلو بخورم، به جناب آقا بگویم برو میدان (طعنه به حضرت امام)، می‌گوید: برو آقا دنبال کار خودت، خیلی خوب است، خودت بیا عمل کن، التفات فرمودید یا نه؟ خون مردم عرض و ناموس مردم را نمی‌توان داد به کسی که خطا می‌کند. انشاء‌الله‌تعالی، به یاری خدا، به لطف خدا آن حاکم اسلامی، آن حاکم الهی که معصوم از هر خطا و اشتباه است و معصوم از هر گناه است، حضرت بقیة‌الله تشریف بیاورند، جانمان را قربانش می‌کنیم.» [3]

با مشخص تر شدن رویکرد کسانی که امام بعدها آنان را مقدس نمایان بی شعور و ولایتی های بی ولایت لقب داد، کم کم ایشان از آیت ا... خزعلی خواستند تا به حضورش با عنوان نماینده در انجمن پایان دهد. آیت الله خزعلی در این خصوص می گوید: «نظر به سازماندهی و گستردگی انجمن حجتیه، امام به من فرمودند که بر این گروه نظارت کنم و به ایشان گزارش نمایم. از ایشان درخواست کردم تا حکم کتبی به من بدهند.ایشان گفتند: نیازی به این مسأله نیست. ولی به علت سوءاستفاده‌های بعضی افراد انجمن آن هم در حد فردی نه خود انجمن، اینگونه برای دیگران مطرح می‌کردند که بودن اینجانب در انجمن دلیل بر تأیید امام بر کل انجمن است. امام هم از 12 رمضان 60 این نظارت را از من گرفتند.» [4]

با پیروزی انقلاب انجمن در چرخشی تعجب بر انگیز از شهیدان خود سخن گفت و خود را به اصطلاح کاتولیک تر از پاپ جلوه داد. اوج نفاق و دورویی انجمنی ها در این دوره به نمایش گذاشته شد.

حلبی که روزی در تماس با آقای شریعتمداری می گفت باید در تقوای امام شک کرد در این دوره مدافع انقلاب شد و چنان سخن گفت که انگار سالیان دراز است همراه با امام بوده! [5]

اگرچه انجمنی ها خود را از موالیان حضرت حجت و حامیان واقعی انقلاب جلوه می دادند، اما همچنان انحراف های ایدئولوژیک در عمق بینش آنها وجود داشت. انحراف هایی که با واکنش جدی تر امام مواجه شد: «یک دسته دیگر هم که تزشان این است که بگذاریدکه معصیت زیاد بشود تا حضرت صاحب بیاید. حضرت صاحب مگر برای چه می‌آید؟ حضرت صاحب می‌آید که معصیت را بردارد. ما معصیت می‌کنیم که او بیاید؟ این اعوجاجات را بردارید، این دسته‌بندی‌ها را برای خاطر خدا، اگر مسلمانید، و برای خاطر کشورتان، اگر ملی هستید، این‌ دسته‌بندی‌ها را بردارید. در این موجی که الان این ملت را به پیش می‌برد، در این موج خودتان را وارد کنید و برخلاف موج حرکت نکنید که دست و پایتان خواهد شکست.» [6]

به دنبال این قبیل مواضع، انجمن با چهره ای حق به جانب طی بیانیه ای پرمعنا و کنایه دار تعطیلی خویش را اعلام کرد. در این بیانیه با اشاره به سخنان امام آمده بود: «در پی این فرمایش شایع شد که طرف خطاب امر مبارک این انجمن است. اگر چه به هیچ وجه افراد انجمن را مصداق مقدمه بیان فوق نیافته و نمی یابیم و در ایام گذشته به خصوص از زمانی که حضرت ایشان با صدور اجازه مصرف انجمن از سهم امام علیه السلام این خدمات دینی و فرهنگی را تأئید فرموده بودند هیچ دلیل روشن و شاهد مسلمی که دلالت بر صلاحدید معظم له به تعطیلی انجمن نماید در دست نبود. معذلک در مقام استفسار برآمدیم. البته تماس مستقیم میسر نگشت؛ لیکن با تحقیق از مجاری ممکنه و شخصیت های محترمه موثقه و بنا به قرائن کافیه محرز شد که مخاطب امر معظم له این انجمن می باشد. لذا موضوع توسط مسئولین انجمن به عرض موسس معظم و استاد مکرم حضرت حجه الاسلام و المسلمین آقای حلبی دامت برکاته رسید. فرمودند: در چنین حالتی وظیفه شرعی در ادامه فعالیت نیست. کلیه جلسه ها و برنامه‌ها باید تعطیل شود...»

این بیانیه همچنین می افزود: «براساس عقیده دینی و تکلیف شرعی خود، تبعیت از مقام معظم رهبری و مرجعیت و حفظ وحدت و یکپارچگی امت و رعایت مصالح عالیه مملکت و ممانعت از سوءاستفاده دستگاه‏های تبلیغاتی بیگانه و دفع غرض‌ورزی دشمنان اسلام... اعلام می‏داریم که از این تاریخ، تمامی جلسات انجمن تعطیل می‏باشد و هیچ کس مجاز نیست تحت عنوان این انجمن کوچکترین فعالیتی کند.» [7] البته امام نیز با بیان اینکه انجمن تعطیل شده است و نه منحل آن روز این حرکت را بی فایده خواند.[8]

امام بعدها نیز در منشور روحانیت به صراحت در مورد انجمنی ها سخن به میان آوردند. ایشان فرمودند: «دسته ای دیگر از روحانی نمایانی که قبل از انقلاب دین را از سیاست جدا می دانستند و سر به آستانه دربار می‌ساییدند، یک مرتبه متدین شده و به روحانیون عزیز و شریفی که برای اسلام آن همه زجر و آوارگی و زندان و تبعید کشیدند، تهمت وهابیت و بدتر از وهابیت زدند. دیروز مقدس نماهای بی شعور می گفتند دین از سیاست جداست و مبارزه با شاه حرام است؛ امروز می گویند مسئولین نظام کمونیست شده اند! تا دیروز مشروب فروشی و فساد و فحشا و فسق و حکومت ظالمان برای ظهور امام زمان ارواحنا فداه را مفید و راهگشا می‌دانستند، امروز از این که در گوشه ای خلاف شرعی که هرگز خواست مسئولین نیست رخ می دهد، فریاد وااسلاما سر می دهند! دیروز حجتیه‌ای‌ها مبارزه را حرام کرده بودند و در بحبوحه مبارزات تمام تلاش خود را نمودند تا اعتصاب چراغانی نیمه شعبان را به نفع شاه بشکنند، امروز انقلابی‌تر از انقلابیون شده اند!

ولایتی های دیروز که در سکوت و تحجر خود آبروی اسلام و مسلمین را ریخته اند در عمل پشت پیامبر و اهل بیت عصمت و طهارت را شکسته اند و عنوان ولایت بر ایشان جز تکسب و تعیش نبوده است، امروز خود را بانی و وارث ولایت نموده و حسرت ولایت دوران شاه را می خورند! راستی اتهام آمریکایی و روسی و التقاطی، اتهام حلال کردن حرام ها و حرام کردن حلال ها، اتهام کشتن زنان آبستن و حلیت قمار و موسیقی از چه کسانی صادر می شود؟ از آدم های لا مذهب یا از مقدس نماهای متحجر و بی شعور؟ فریاد تحریم نبرد با دشمنان خدا و به مسخره گرفتن فرهنگ شهادت و شهیدان و اظهار طعن ها و کنایه‌ها نسبت به مشروعیت نظام کار کیست؟ عوام یا خواص؟ خواص از چه گروهی؟ از به ظاهر معممین یا غیر آن؟ بگذریم که حرف بسیار است. همه اینها نتیجه نفوذ بیگانگان در جایگاه و در فرهنگ حوزه هاست و برخورد واقعی هم با این خطرات بسیار مشکل و پیچیده است. از یک طرف وظیفه تبیین حقایق و واقعیات و اجرای حق و عدالت در حد توان و از طرف دیگر مراقبت از نیفتادن سوژه ای به دست دشمنان کار آسانی نیست. با این که در کشور ما در اجرای عدالت بین روحانی و غیر آن امتیازی نیست، ولی وقتی با متخلفی از روحانیت خوش سابقه یا بدسابقه برخورد شرعی و قانونی و جدی می شود، فورا باندها فریاد می زنند که چه نشسته اید جمهوری اسلامی می خواهد آبروی روحانیت را ببرد.» [9]

امام در جایی خطاب به ناطق نوری، وزیر کشور و علی اکبر پرورش، وزیر آموزش و پرورش، نظر خود را نسبت به انجمن چنین ابراز می کنند: «به آنها پست کلیدی ندهید. خطرناکند. وقتی آمدند بین شما تفرقه ایجاد می کننند، تشتت ایجاد می کنند. برادران را به جان هم می اندازند. آنها کار دیگری دارند. دنبال مسئله دیگری هستند. اینها با شاه همکاری می کردند. برایشان مسئله دین مطرح نبوده است.» [10]

ایشان همچنین در جواب آقای امامی کاشانی در جایی می فرمایند: «آنها را من تائید نمی کنم، آنها از نظر بینشی انحراف دارند و اینها معتقدند که در زمان غیبت امام زمان نمی شود تشکیل حکومت داد و ادامه می دهند که انجمن قابل اصلاح نیست.» [11]

و به این ترتیب مدارای امام با حجتیه ای ها هم به پایان رسید. مواجهه امام با انجمنی ها از آنجا بود که آنان از انقلاب و جنگ و مبارزه دم می زدند اما در پوشش این همه ادعا نوعی سکولاریسم را ترویج می‌کردند. انحراف فکری از خط انقلاب عمده ترین دلیل حذف انجمنی ها بود.

منابع:

[1]  -عمادالدین باقی, در شناخت حزب قاعدین زمان         

[2] - همان.

[3] - همان.

[4] - همان.

[5] - اقتباس از سخنان مهندس طیب, حزب قاعدین زمان, ص220

[6] - حضرت امام(ره)، 21/4/62.

[7] - عمادالدین باقی، در شناخت حزب قاعدین زمان

[8] - پایگاه خبری شریف نیوز، "اعاده حیثیت از انجمن حجتیه"

[9] - صحیفه امام، ج‏21، 3/12/67.

[10] - سخنرانی آقامحمدی نماینده همدان در مجلس، روزنامه اطلاعات، 30/1/62 . همچنین: مرتضی فیروزآبادی،  بازشناسی مبانی فکری انجمن حجتیه

[11] - محمد رضا اخگری، کتاب ولایتی های بی ولایت، ص 60